Những sai lầm phổ biến trong quy trình gọi vốn và cách khắc phục

Gọi vốn doanh nghiệp luôn được xem là cánh cửa tăng trưởng nhanh, nhưng thực tế lại là điểm gãy của rất nhiều doanh nghiệp đang khởi nghiệp và mở rộng quy mô. Không ít nhà sáng lập bước vào hành trình gọi vốn doanh nghiệp với kỳ vọng đổi đời, mở rộng thị trường và nâng tầm thương hiệu, để rồi vấp phải sự từ chối liên tiếp từ nhà đầu tư, mất phương hướng trong định giá, cạn kiệt nguồn lực và thậm chí đánh mất quyền kiểm soát chính doanh nghiệp mình tạo ra. Nỗi đau lớn nhất không nằm ở việc thiếu vốn, mà nằm ở chỗ doanh nghiệp không hiểu vì sao mình thất bại trong gọi vốn doanh nghiệp dù sản phẩm tốt, thị trường lớn và đội ngũ đầy khát vọng.

Ẩn sau mỗi thương vụ gọi vốn doanh nghiệp không thành công thường là chuỗi sai lầm lặp đi lặp lại trong tư duy, chiến lược và cách tiếp cận nhà đầu tư. Từ việc hiểu sai bản chất gọi vốn doanh nghiệp, chuẩn bị hồ sơ sơ sài, định giá thiếu cơ sở, đến lựa chọn nhầm nhà đầu tư và sử dụng vốn không đúng mục tiêu, tất cả đều âm thầm bào mòn cơ hội tăng trưởng mà doanh nghiệp mong muốn đạt được. Trong khi đó, điều các nhà sáng lập thực sự khao khát không chỉ là nhận được vốn, mà là tìm được nguồn lực đúng, đồng hành dài hạn và tạo đà bứt phá bền vững.

Bài viết này HALOBIZ phân tích sâu những sai lầm phổ biến nhất trong quy trình gọi vốn doanh nghiệp, lý giải nguyên nhân gốc rễ khiến doanh nghiệp liên tục thất bại và đưa ra hướng khắc phục thực tiễn, phù hợp với doanh nghiệp có quy mô gọi vốn dưới 100 triệu USD. Thông qua góc nhìn tư vấn chiến lược và kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, HALOBIZ mong muốn giúp nhà sáng lập nhìn rõ bức tranh toàn diện, tránh đi vào vết xe đổ cũ và chủ động xây dựng một lộ trình gọi vốn doanh nghiệp hiệu quả, an toàn và bền vững hơn.

1. Không hiểu rõ bản chất của gọi vốn doanh nghiệp

Nhiều nhà sáng lập bước vào gọi vốn doanh nghiệp với kỳ vọng chỉ cần có ý tưởng hay là sẽ có tiền, nhưng về mặt khoa học quản trị, nhà đầu tư thường ra quyết định dựa trên ba nhóm bằng chứng chính: Khả năng tạo giá trị, khả năng thực thi và mức độ kiểm soát rủi ro. Khi doanh nghiệp nhầm gọi vốn doanh nghiệp là vay vốn, hoặc coi đây là hoạt động kể chuyện thay vì chứng minh bằng dữ liệu, họ sẽ trình bày sai trọng tâm, khiến nhà đầu tư đánh giá rủi ro tăng cao.

Một sai lầm phổ biến khác là không hiểu sự đánh đổi giữa vốn và quyền kiểm soát, dẫn đến chấp nhận điều khoản bất lợi, về sau khó vận hành và khó gọi vòng tiếp theo. Cách khắc phục là chuẩn hóa mục tiêu gọi vốn doanh nghiệp, làm rõ mô hình tạo doanh thu, chuẩn bị chỉ số vận hành cốt lõi, và xác định ranh giới điều khoản có thể thương lượng ngay từ đầu.

2. Định giá doanh nghiệp sai lệch so với thực tế

Trong gọi vốn doanh nghiệp, định giá không chỉ là con số, mà là tín hiệu phản ánh mức độ hiểu biết thị trường và năng lực quản trị của đội ngũ sáng lập. Nhiều doanh nghiệp định giá quá cao dựa trên kỳ vọng cá nhân hoặc so sánh cảm tính, khiến nhà đầu tư đánh giá rủi ro tăng và nhanh chóng loại bỏ cơ hội. Ngược lại, định giá quá thấp để “dễ gọi vốn” lại làm loãng cổ phần sáng lập, giảm động lực dài hạn và gây khó khăn cho các vòng gọi vốn doanh nghiệp tiếp theo.

Về mặt khoa học tài chính, định giá cần dựa trên giai đoạn phát triển, tốc độ tăng trưởng, biên lợi nhuận, chất lượng dòng tiền và khả năng mở rộng thị trường. Giải pháp là lựa chọn phương pháp định giá phù hợp từng giai đoạn, kiểm chứng giả định tăng trưởng bằng dữ liệu thực tế và xem định giá như một công cụ chiến lược, không phải mục tiêu cảm xúc.

3. Chuẩn bị hồ sơ gọi vốn doanh nghiệp sơ sài

Hồ sơ gọi vốn doanh nghiệp là công cụ truyền tải toàn bộ logic kinh doanh trong thời gian rất ngắn, nhưng nhiều doanh nghiệp lại xem nhẹ yếu tố này. Sai lầm phổ biến là pitch deck thiếu mạch logic, dữ liệu rời rạc, mô hình kinh doanh không thể hiện rõ cách tạo doanh thu và kế hoạch sử dụng vốn mơ hồ.

Dưới góc nhìn khoa học quản trị, nhà đầu tư cần nhìn thấy sự liên kết chặt chẽ giữa vấn đề thị trường, giải pháp, mô hình tạo giá trị và khả năng mở rộng. Khi hồ sơ không trả lời được các câu hỏi cốt lõi này, niềm tin sẽ sụt giảm nhanh chóng. Cách khắc phục là xây dựng hồ sơ gọi vốn doanh nghiệp dựa trên dữ liệu vận hành thực tế, chuẩn hóa cấu trúc trình bày, sử dụng dự báo tài chính có kiểm chứng và đảm bảo mọi giả định đều có cơ sở logic rõ ràng.

4. Không chứng minh được khả năng tạo doanh thu và dòng tiền

Trong gọi vốn doanh nghiệp, một trong những tín hiệu rủi ro lớn nhất đối với nhà đầu tư là doanh nghiệp không chứng minh được khả năng tạo doanh thu bền vững. Nhiều nhà sáng lập tập trung quá nhiều vào sản phẩm mà thiếu dữ liệu về nhu cầu thị trường, hành vi khách hàng và hiệu quả bán hàng.

Dòng tiền phản ánh sức khỏe thực sự của doanh nghiệp, cho thấy khả năng tự nuôi sống và mở rộng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào vốn đầu tư. Khi doanh nghiệp không có hoặc không giải thích rõ các chỉ số như chi phí thu hút khách hàng, giá trị vòng đời khách hàng hay biên lợi nhuận, nhà đầu tư sẽ khó đánh giá tiềm năng tăng trưởng. Giải pháp là xây dựng lộ trình tạo doanh thu rõ ràng, thử nghiệm mô hình bán hàng sớm và sử dụng dữ liệu thực tế để chứng minh tính khả thi trong gọi vốn doanh nghiệp.

5. Đội ngũ sáng lập thiếu năng lực hoặc thiếu sự gắn kết

Trong gọi vốn doanh nghiệp, yếu tố con người thường được nhà đầu tư đánh giá ngang hoặc cao hơn ý tưởng. Nhiều doanh nghiệp thất bại không phải vì mô hình kinh doanh kém, mà vì những sai lầm của đội ngũ sáng lập như thiếu kỹ năng bổ trợ, thiếu kinh nghiệm thực thi hoặc không thể hiện được sự gắn kết dài hạn.

Một đội ngũ hiệu quả cần có sự cân bằng giữa chiến lược, vận hành và tài chính, cùng cơ chế ra quyết định rõ ràng. Khi mâu thuẫn nội bộ, phân chia vai trò mơ hồ hoặc phụ thuộc quá nhiều vào một cá nhân, rủi ro vận hành sẽ tăng cao trong mắt nhà đầu tư. Cách khắc phục là hoàn thiện cấu trúc đội ngũ, minh bạch vai trò, xây dựng cơ chế phối hợp và thể hiện cam kết lâu dài của từng thành viên trong quá trình gọi vốn doanh nghiệp.

6. Chọn sai nhà đầu tư trong quá trình gọi vốn doanh nghiệp

Một sai lầm nghiêm trọng trong gọi vốn doanh nghiệp là chỉ tập trung vào số tiền nhận được mà bỏ qua sự phù hợp chiến lược của nhà đầu tư. Trên thực tế, mỗi nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro, tầm nhìn và kỳ vọng tăng trưởng khác nhau, nếu không tương thích sẽ tạo ra xung đột ngay sau khi giải ngân.

Nhà đầu tư không chỉ cung cấp vốn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến định hướng, quản trị và các vòng gọi vốn doanh nghiệp tiếp theo. Khi chọn sai nhà đầu tư, doanh nghiệp dễ bị áp lực tăng trưởng ngắn hạn, mất quyền chủ động và khó duy trì chiến lược dài hạn. Giải pháp là xác định rõ tiêu chí nhà đầu tư phù hợp, ưu tiên giá trị cộng hưởng và xây dựng mối quan hệ dựa trên mục tiêu phát triển bền vững.

7. Thiếu chiến lược và lộ trình gọi vốn doanh nghiệp rõ ràng

Nhiều doanh nghiệp tiếp cận gọi vốn doanh nghiệp theo phản xạ, chỉ tìm vốn khi dòng tiền căng thẳng mà không có kế hoạch dài hạn. Cách làm này khiến việc sử dụng vốn thiếu trọng tâm, khó đo lường hiệu quả và làm giảm niềm tin của nhà đầu tư.

Gọi vốn doanh nghiệp cần gắn chặt với chiến lược tăng trưởng theo từng giai đoạn, bao gồm mục tiêu kinh doanh, mốc phát triển và kế hoạch thoái vốn tiềm năng. Khi không có lộ trình rõ ràng, doanh nghiệp dễ gọi vốn quá sớm hoặc quá muộn, đều làm tăng rủi ro. Cách khắc phục là xây dựng bản đồ gọi vốn doanh nghiệp, xác định thời điểm phù hợp cho từng vòng và đảm bảo vốn được phân bổ đúng mục tiêu đã cam kết.

8. Kỹ năng đàm phán và truyền thông yếu kém

Trong gọi vốn doanh nghiệp, đàm phán và truyền thông là quá trình quản trị nhận thức của nhà đầu tư, không đơn thuần là thỏa thuận điều khoản. Nhiều nhà sáng lập trình bày thiếu cấu trúc, thông tin không nhất quán hoặc phản ứng cảm tính trước câu hỏi phản biện, làm giảm mức độ tin cậy.

Nhà đầu tư đánh giá rất cao sự minh bạch, nhất quán và khả năng kiểm soát cảm xúc của đội ngũ lãnh đạo. Khi kỹ năng đàm phán yếu, doanh nghiệp dễ chấp nhận điều khoản bất lợi hoặc đánh mất cơ hội hợp tác. Giải pháp là chuẩn bị kịch bản đàm phán, thống nhất thông điệp truyền thông và luyện tập khả năng trả lời dựa trên dữ liệu, giúp quá trình gọi vốn doanh nghiệp diễn ra chủ động và hiệu quả hơn.

9. Không chuẩn bị cho giai đoạn hậu gọi vốn

Nhiều doanh nghiệp xem gọi vốn doanh nghiệp là đích đến mà không chuẩn bị đầy đủ cho giai đoạn sau khi nhận vốn, dẫn đến rủi ro vận hành gia tăng. Trên thực tế, sau gọi vốn, áp lực tăng trưởng, minh bạch báo cáo và quản trị theo chuẩn cao hơn sẽ xuất hiện ngay lập tức.

Dưới góc nhìn khoa học quản trị, nếu doanh nghiệp không nâng cấp hệ thống tài chính, quản trị nhân sự và cơ chế ra quyết định, nguồn vốn mới có thể trở thành gánh nặng thay vì động lực. Việc không đạt các cam kết ban đầu cũng làm suy giảm niềm tin nhà đầu tư, ảnh hưởng đến các vòng gọi vốn doanh nghiệp tiếp theo. Cách khắc phục là chuẩn bị sẵn kế hoạch quản trị hậu gọi vốn, thiết lập chỉ số theo dõi hiệu quả và duy trì giao tiếp minh bạch để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Kết luận

Những sai lầm trong quy trình gọi vốn doanh nghiệp không xuất phát từ thiếu nỗ lực, mà từ việc thiếu tư duy hệ thống và chuẩn bị bài bản. Khi hiểu đúng bản chất, xây dựng chiến lược rõ ràng và tiếp cận nhà đầu tư bằng dữ liệu thay vì cảm tính, doanh nghiệp sẽ nâng cao đáng kể khả năng thành công. Gọi vốn doanh nghiệp chỉ thực sự có ý nghĩa khi được xem là công cụ phục vụ tăng trưởng dài hạn, chứ không phải giải pháp tình thế.

Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp ở các giai đoạn khác nhau, HALOBIZ giúp nhà sáng lập nhận diện sớm rủi ro, tối ưu chiến lược và xây dựng lộ trình gọi vốn doanh nghiệp an toàn, hiệu quả và bền vững hơn cho chặng đường phát triển phía trước.

CHIẾN LƯỢC GỌI VỐN CHO DOANH NGHIỆP

Gỡ rối tư duy tài chính – Bứt phá tăng trưởng – Sẵn sàng IPO

“CHIẾN LƯỢC GỌI VỐN CHO DOANH NGHIỆP” ra đời như một lời giải chiến lược toàn diện, giúp chủ doanh nghiệp, startup và nhà đầu tư hiểu đúng – làm đúng – gọi vốn thành công.

Khóa học giúp bạn:
– Nắm vững 9 chiến lược gọi vốn thực chiến và thiết kế bản đồ IPO
–  Hiểu rõ tâm lý nhà đầu tư và vòng vốn
– Ứng dụng đòn bẩy tài chính để tăng trưởng cấp số nhân
– Kết nối cố vấn cấp cao – nhà đầu tư – hệ sinh thái khởi nghiệp

Gọi vốn không chỉ là giải pháp tài chính, mà là chìa khóa giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền khỏe mạnh ngay cả khi chưa có lãi. Đó cũng là con đường ngắn nhất để tạo ra những triệu phú và tỷ phú – những người biết tận dụng đòn bẩy tài chính và nguồn lực từ nhà đầu tư để tăng trưởng thần tốc. Trong hành trình kinh doanh, sớm hay muộn doanh nghiệp cũng phải gọi vốn, vì vậy biết sớm – làm sớm – làm đúng sẽ giúp bạn đi trước và vững vàng hơn trên thị trường. 

Gọi vốn không còn là lựa chọn, mà là kỹ năng bắt buộc của mọi doanh nhân thành công. Đừng đợi đến khi đối thủ của bạn gọi vốn thành công – hãy là người đi trước!

NHẬN ƯU ĐÃI THAM DỰ MIỄN PHÍ NGAY !