Quy trình gọi vốn “tự làm” khiến doanh nghiệp trả giá đắt: Sai 1 ly, đi 1 dặm.

Gọi vốn là giấc mơ lớn của nhiều doanh nghiệp Việt trong hành trình tăng trưởng thần tốc. Nhưng sau giấc mơ ấy, không ít người sáng lập phải tỉnh giấc với những hậu quả cay đắng: Mất kiểm soát công ty, rơi vào tranh chấp cổ phần, thất bại ngay tại vòng thương thảo đầu tiên. Nhiều startup tự tin rằng chỉ cần sản phẩm tốt, ý tưởng mới lạ là sẽ hút vốn – để rồi nhận ra, nhà đầu tư không mua sản phẩm, mà đầu tư vào khả năng sinh lời, vào hệ thống vận hành, vào con người biết làm chủ chiến lược.

Sai một bước trong quy trình gọi vốn không chỉ khiến doanh nghiệp mất cơ hội, mà còn kéo lùi cả hệ sinh thái nội bộ. Nỗi đau không nằm ở chỗ “không có tiền”, mà nằm ở chỗ “không còn quyền kiểm soát chính mình”. Mong muốn được cất cánh nhanh hơn, đi xa hơn, đáng lý phải dẫn đến thành công, lại biến thành gánh nặng tài chính, pháp lý và tinh thần.

Bài viết này HALOBIZ thực hiện nhằm phân tích những sai lầm thường gặp khi doanh nghiệp tự mình thực hiện quy trình gọi vốn, đồng thời gợi mở con đường bài bản để đạt được mục tiêu gọi vốn thành công – hiệu quả – bền vững. Nếu bạn là người sáng lập, lãnh đạo hay quản lý đang ấp ủ khát khao bứt phá, đừng bỏ qua những góc nhìn chiến lược trong bài viết này. Vì sai một ly – có thể đi cả dặm.

1. Hiểu đúng về gọi vốn: Không chỉ là “xin tiền”

Nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp hiện nay vẫn xem gọi vốn là hành trình “xin tiền” để duy trì hoạt động hoặc mở rộng quy mô. Đây là cách hiểu lệch lạc và dễ dẫn đến thất bại. Gọi vốn thực chất là quá trình đàm phán chiến lược, nơi nhà đầu tư đánh giá tổng thể doanh nghiệp thông qua mô hình kinh doanh, khả năng tăng trưởng, năng lực đội ngũ và kế hoạch sử dụng dòng vốn.

Trong bối cảnh thị trường tài chính đang siết chặt tiêu chuẩn đầu tư, các quỹ ngày càng ưu tiên những doanh nghiệp có cơ cấu cổ phần rõ ràng, báo cáo tài chính minh bạch và chiến lược phát triển bền vững. Nhà đầu tư không tìm kiếm ý tưởng, mà tìm kiếm năng lực thực thi. Do đó, để gọi vốn thành công, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy: Từ “cần tiền” sang “tạo cơ hội sinh lời cho nhà đầu tư” – đó mới là nền tảng của một thương vụ gọi vốn bài bản.

2. 5 sai lầm phổ biến khi “tự làm” quy trình gọi vốn

Sai lầm 1: Không chuẩn hóa hồ sơ pháp lý và cấu trúc cổ phần
Nhiều doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình hộ kinh doanh hoặc chưa hoàn tất hồ sơ pháp lý theo đúng chuẩn quốc tế. Điều này khiến các quỹ đầu tư khó đánh giá mức độ minh bạch và pháp lý của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cấu trúc cổ phần phức tạp, thiếu rõ ràng về quyền biểu quyết, chia sẻ lợi nhuận và thoái vốn sẽ khiến nhà đầu tư do dự hoặc rút lui.

Sai lầm 2: Thiếu báo cáo tài chính minh bạch, không có kiểm toán nội bộ
Một trong những tiêu chí đầu tiên các quỹ kiểm tra là báo cáo tài chính ba năm gần nhất. Nếu doanh nghiệp không có kiểm toán nội bộ hoặc sử dụng báo cáo nội bộ thiếu chuẩn mực, khả năng bị loại khỏi danh sách đầu tư là rất cao.

Sai lầm 3: Định giá doanh nghiệp theo cảm tính, không dựa trên mô hình khoa học
Đặt mức định giá quá cao mà không có luận cứ sẽ làm nhà đầu tư đánh giá doanh nghiệp thiếu thực tế. Ngược lại, định giá quá thấp cũng khiến doanh nghiệp mất quyền kiểm soát trong các vòng sau.

Sai lầm 4: Thiếu chiến lược sử dụng vốn cụ thể, không đo lường được hiệu suất
Nhiều startup chỉ trình bày mục tiêu “phát triển thị trường” hoặc “tăng trưởng doanh thu” mà không có bản kế hoạch chi tiết về cách phân bổ vốn, KPI theo dõi, và lộ trình thực hiện cụ thể.

Sai lầm 5: Truyền thông kém, hồ sơ pitch deck sơ sài, không đúng trọng tâm
Hồ sơ gọi vốn là tấm vé đầu tiên để mở cánh cửa gặp nhà đầu tư. Nếu pitch deck trình bày dàn trải, thiếu thông tin tài chính, thị trường, lợi thế cạnh tranh và chiến lược tăng trưởng rõ ràng, cơ hội bị từ chối ngay từ vòng đầu là rất cao.

3. Những yếu tố bắt buộc phải có để gọi vốn thành công

Sau khi nhận diện các sai lầm phổ biến, điều doanh nghiệp cần làm là xây dựng lại nền móng vững chắc cho một thương vụ gọi vốn hiệu quả. Trong bối cảnh thị trường đầu tư ngày càng thận trọng, việc đáp ứng đầy đủ các yếu tố nền tảng là điều kiện bắt buộc nếu muốn lọt vào “tầm ngắm” của nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Thứ nhất: Chuẩn hóa pháp lý và cấu trúc sở hữu
Doanh nghiệp cần hoàn thiện đầy đủ giấy phép kinh doanh, điều lệ công ty, các biên bản họp cổ đông, hợp đồng lao động và sở hữu trí tuệ. Cấu trúc cổ phần cần rõ ràng, minh bạch, tránh tình trạng xung đột lợi ích hoặc mập mờ trong quyền sở hữu.

Thứ hai: Báo cáo tài chính minh bạch, có kiểm toán độc lập
Không chỉ dừng lại ở số liệu thu chi, báo cáo tài chính phải phản ánh đúng năng lực vận hành và quản trị doanh nghiệp. Việc kiểm toán bởi bên thứ ba giúp tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư và chứng minh sự chuyên nghiệp trong cách vận hành.

Thứ ba: Mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng
Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào hiện tại, mà đánh giá tiềm năng tăng trưởng trong 3 – 5 năm tới. Doanh nghiệp cần chứng minh được tính khả thi của mô hình, khả năng nhân rộng, cũng như các điểm độc đáo tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Thứ tư: Chiến lược sử dụng vốn rõ ràng và có thể đo lường
Khoản vốn nhận được phải được phân bổ vào các hoạt động cụ thể như phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường, nâng cao công nghệ hoặc mở rộng nhân sự. Mỗi khoản chi cần gắn với chỉ số đo lường hiệu quả cụ thể để nhà đầu tư theo dõi tiến độ sử dụng vốn.

Thứ năm: Định vị chiến lược và tầm nhìn phát triển rõ ràng
Không có nhà đầu tư nào rót vốn chỉ vì cảm xúc. Họ cần thấy được doanh nghiệp có tầm nhìn dài hạn, kế hoạch hành động rõ ràng và khả năng thích ứng với biến động thị trường. Định vị không rõ ràng là lý do khiến nhiều startup bị đánh giá thấp, dù sản phẩm có tiềm năng.

4. “Gọi vốn thành công” cần chiến lược hơn là cảm tính

Một trong những lý do khiến nhiều doanh nghiệp thất bại khi tự gọi vốn là đặt niềm tin quá lớn vào cảm tính. Họ tin rằng sản phẩm tốt, thị trường lớn, đội ngũ đam mê là đủ để chinh phục nhà đầu tư. Nhưng thực tế, nhà đầu tư đánh giá dựa trên hệ thống và chiến lược – không phải cảm xúc.

Chiến lược gọi vốn phải đồng bộ với chiến lược tăng trưởng doanh nghiệp
Gọi vốn không nên là hành động rời rạc, mà phải nằm trong bản đồ tăng trưởng tổng thể. Doanh nghiệp cần xác định: Muốn phát triển ở thị trường nào, tăng trưởng theo chiều sâu hay chiều rộng, và dòng vốn mới sẽ đóng vai trò gì trong lộ trình đó. Khi chiến lược phát triển không rõ ràng, số tiền gọi vốn dễ bị lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích.

Lựa chọn đúng nhà đầu tư là yếu tố quyết định
Không phải nhà đầu tư nào có tiền cũng phù hợp. Mỗi quỹ đầu tư có “khẩu vị” riêng: có quỹ ưu tiên công nghệ, có quỹ tập trung vào tăng trưởng nhanh, có quỹ lại đề cao sự bền vững. Nếu không nghiên cứu kỹ, doanh nghiệp có thể chọn sai đối tác, dẫn đến mâu thuẫn chiến lược và rủi ro về lâu dài.

Cần có chiến lược đàm phán rõ ràng
Đàm phán gọi vốn không chỉ là thương lượng con số, mà còn là quá trình thể hiện tầm nhìn và sự chủ động của đội ngũ sáng lập. Một doanh nghiệp có chiến lược rõ ràng sẽ chủ động đề xuất tỷ lệ góp vốn, quyền kiểm soát, kế hoạch thoái vốn, và cách phối hợp với nhà đầu tư sau khi rót vốn. Ngược lại, nếu chỉ mong “được chấp nhận”, doanh nghiệp dễ rơi vào thế bị động và mất quyền kiểm soát.

Kế hoạch thoái vốn – yếu tố hay bị bỏ qua
Không ít startup chỉ nghĩ đến việc “gọi được tiền”, mà quên mất rằng nhà đầu tư luôn cần lối thoát (exit). Doanh nghiệp phải tính đến các kịch bản thoái vốn như IPO, bán lại cổ phần, hoặc M&A trong 3 – 5 năm. Đây là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp tư duy dài hạn và chuyên nghiệp trong chiến lược gọi vốn.

5. Các bước chuẩn hóa trước – trong – sau khi gọi vốn

Một thương vụ gọi vốn thành công không phải là kết quả của một bài thuyết trình hay vài cuộc gặp mặt ngắn ngủi. Đó là kết tinh của một quá trình chuẩn bị bài bản, hệ thống, được thực hiện đúng thứ tự theo từng giai đoạn. Dưới đây là 6 bước then chốt mà mọi doanh nghiệp cần thực hiện nếu muốn gọi vốn thành công và bền vững:

Bước 1: Đánh giá nội lực và khả năng hấp thụ vốn
Trước khi tìm kiếm nguồn vốn, doanh nghiệp cần nhìn lại chính mình: năng lực đội ngũ, mức độ sẵn sàng về tài chính, quy trình quản trị, khả năng nhân sự có theo kịp tốc độ mở rộng hay không. Việc gọi vốn khi nội lực chưa ổn định có thể gây rủi ro sau này, khi doanh nghiệp không đủ khả năng hấp thụ hiệu quả dòng vốn mới.

Bước 2: Tái cấu trúc doanh nghiệp nếu cần thiết
Đây là bước nhiều startup thường bỏ qua. Nhưng thực tế, việc tái cấu trúc – từ phân chia cổ phần, chức năng nhân sự, đến quyền điều hành – giúp doanh nghiệp trở nên minh bạch, dễ tiếp cận với hệ thống tiêu chuẩn của các quỹ đầu tư, đặc biệt là các quỹ quốc tế.

Bước 3: Xây dựng hồ sơ gọi vốn (data room)
Data room là tập hợp toàn bộ tài liệu liên quan đến hoạt động doanh nghiệp: Hồ sơ pháp lý, báo cáo tài chính, hợp đồng, mô hình kinh doanh, chiến lược phát triển, bảng phân bổ vốn, báo cáo thị trường… Một data room đầy đủ và chuyên nghiệp không chỉ tăng độ tin cậy, mà còn tiết kiệm thời gian đàm phán với nhà đầu tư.

Bước 4: Kết nối mạng lưới nhà đầu tư phù hợp
Không phải cứ gửi hồ sơ cho nhiều quỹ là cơ hội sẽ cao hơn. Doanh nghiệp nên tập trung vào các nhà đầu tư phù hợp với lĩnh vực, quy mô và giai đoạn phát triển. Sự phù hợp về chiến lược và giá trị sẽ tăng khả năng chốt deal và mở rộng hợp tác sau gọi vốn.

Bước 5: Đàm phán, định giá và ký kết
Đây là giai đoạn quan trọng, cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ đội ngũ sáng lập. Doanh nghiệp cần nắm rõ giá trị thật của mình, các chỉ số tài chính, mô hình định giá phù hợp, đồng thời giữ vững lập trường trong các điều khoản điều hành và quyền kiểm soát.

Bước 6: Vận hành sau gọi vốn: kiểm soát dòng tiền, báo cáo định kỳ
Gọi vốn xong không phải là điểm kết thúc, mà là điểm bắt đầu của giai đoạn tăng tốc. Doanh nghiệp cần thiết lập cơ chế kiểm soát dòng tiền, báo cáo tài chính định kỳ, và cam kết thực hiện các KPIs đã thỏa thuận. Nhà đầu tư sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ để đảm bảo vốn được sử dụng đúng mục đích.

6. Vì sao doanh nghiệp nên có đội ngũ đồng hành trong hành trình gọi vốn

Một trong những sai lầm phổ biến nhất của các doanh nghiệp vừa và nhỏ là cố gắng “tự làm tất cả” trong quá trình gọi vốn. Điều này không chỉ khiến họ mất nhiều thời gian, mà còn có thể đánh mất niềm tin từ nhà đầu tư do sự thiếu chuyên nghiệp. Gọi vốn thành công không đơn thuần là một kỹ năng, mà là cả một hệ sinh thái cần sự đồng hành của các chuyên gia ở nhiều lĩnh vực khác nhau.

Thứ nhất: Cố vấn giúp tránh sai sót pháp lý và tài chính
Một luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực đầu tư có thể phát hiện các điểm rủi ro trong hồ sơ pháp lý, hợp đồng cổ phần, hoặc điều lệ công ty – những yếu tố có thể khiến nhà đầu tư từ chối ngay từ đầu. Tương tự, chuyên gia tài chính sẽ giúp xây dựng mô hình định giá hợp lý và báo cáo tài chính đúng chuẩn.

Thứ hai: Hệ sinh thái hỗ trợ giúp tiếp cận nhà đầu tư chất lượng
Thay vì gửi email đại trà, một đội ngũ đã có kinh nghiệm và quan hệ trong giới đầu tư sẽ giúp doanh nghiệp kết nối đúng người, đúng thời điểm. Việc được giới thiệu qua các kênh uy tín sẽ tăng cơ hội được tiếp cận và giảm thiểu rủi ro bị đánh giá thấp.

Thứ ba: Đào tạo đội ngũ sáng lập trước – trong – sau khi gọi vốn
Việc huấn luyện không chỉ giúp đội ngũ sáng lập tự tin trình bày mô hình kinh doanh, mà còn tăng khả năng đàm phán, xử lý câu hỏi khó từ nhà đầu tư. Sau khi gọi vốn, họ cũng cần được hướng dẫn cách làm việc hiệu quả với nhà đầu tư để không xảy ra xung đột chiến lược.

Thứ tư: Có người đồng hành giúp tránh mất kiểm soát công ty
Rất nhiều doanh nghiệp vì thiếu kinh nghiệm mà chấp nhận các điều khoản bất lợi như mất quyền phủ quyết, bị ép thoái vốn sớm hoặc chia quyền sở hữu không hợp lý. Một cố vấn có kinh nghiệm sẽ cảnh báo sớm các rủi ro này và bảo vệ lợi ích dài hạn của doanh nghiệp.

Kết luận: Gọi vốn không chỉ là đích đến, mà là bước ngoặt chiến lược

Hành trình gọi vốn không dành cho những ai nóng vội, càng không phù hợp với tư duy “làm tới đâu tính tới đó”. Trong thời điểm mà nguồn vốn đầu tư ngày càng khắt khe, nhà đầu tư thận trọng và thị trường liên tục biến động, doanh nghiệp nếu không được chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ dễ dàng trượt khỏi đường ray phát triển, thậm chí đánh mất cơ hội ngay khi vừa cất cánh.

Điều các nhà sáng lập thực sự mong muốn không chỉ là nhận được tiền, mà là được tiếp sức mạnh mẽ để phát triển, tăng trưởng bền vững và giữ quyền làm chủ cuộc chơi. Lối thoát nằm ở một quy trình chuyên nghiệp, có định hướng rõ ràng và được dẫn dắt bởi những người đồng hành giàu kinh nghiệm.

Muốn gọi vốn thành công, doanh nghiệp cần:

• Chuẩn hóa hồ sơ pháp lý và cấu trúc cổ phần theo đúng chuẩn của các quỹ
• Xây dựng báo cáo tài chính minh bạch, có kiểm toán nội bộ
• Chiến lược sử dụng và vận hành dòng vốn hiệu quả
• Định vị tăng trưởng rõ ràng, phù hợp khẩu vị từng nhà đầu tư
• Kết nối đúng mạng lưới đầu tư trong và ngoài nước
• Đào tạo đội ngũ startup trước – trong – sau gọi vốn
• Có đội ngũ cố vấn tên tuổi, uy tín và hiểu thị trường

Đây không chỉ là mong muốn – mà là tiêu chuẩn mới của doanh nghiệp Việt nếu muốn chinh phục nguồn vốn lớn và phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

HALOBIZ tự hào là đơn vị đồng hành chiến lược, hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa toàn diện – từ pháp lý, tài chính đến chiến lược vận hành – giúp bạn không chỉ gọi vốn thành công, mà còn giữ vững quyền kiểm soát, tăng trưởng thần tốc và chinh phục thị trường.

CHIẾN LƯỢC GỌI VỐN CHO DOANH NGHIỆP

Gỡ rối tư duy tài chính – Bứt phá tăng trưởng – Sẵn sàng IPO

“CHIẾN LƯỢC GỌI VỐN CHO DOANH NGHIỆP” ra đời như một lời giải chiến lược toàn diện, giúp chủ doanh nghiệp, startup và nhà đầu tư hiểu đúng – làm đúng – gọi vốn thành công.

Khóa học giúp bạn:
– Nắm vững 9 chiến lược gọi vốn thực chiến và thiết kế bản đồ IPO
–  Hiểu rõ tâm lý nhà đầu tư và vòng vốn
– Ứng dụng đòn bẩy tài chính để tăng trưởng cấp số nhân
– Kết nối cố vấn cấp cao – nhà đầu tư – hệ sinh thái khởi nghiệp

Gọi vốn không chỉ là giải pháp tài chính, mà là chìa khóa giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền khỏe mạnh ngay cả khi chưa có lãi. Đó cũng là con đường ngắn nhất để tạo ra những triệu phú và tỷ phú – những người biết tận dụng đòn bẩy tài chính và nguồn lực từ nhà đầu tư để tăng trưởng thần tốc. Trong hành trình kinh doanh, sớm hay muộn doanh nghiệp cũng phải gọi vốn, vì vậy biết sớm – làm sớm – làm đúng sẽ giúp bạn đi trước và vững vàng hơn trên thị trường. 

Gọi vốn không còn là lựa chọn, mà là kỹ năng bắt buộc của mọi doanh nhân thành công. Đừng đợi đến khi đối thủ của bạn gọi vốn thành công – hãy là người đi trước!

NHẬN ƯU ĐÃI THAM DỰ MIỄN PHÍ NGAY !